avant-garde: ความหมายและศิลปิน

posted on 13 Aug 2008 18:33 by tv-guide in 03Art

หลายคนอาจจะเคยเห็นคำว่า avant-garde กันมาแล้ว อาจจะจากรายการโทรทัศน์หรือหนังสือ โดยเฉพาะเหล่าแฟชั่นนิสต้าทั้งหลายคงจะรู้จักคำๆ นี้เป็นอย่างดี สำหรับนักดูทีวีผู้ชื่นชอบรายการ Reality Show อย่าง Project Runway คงจะได้ยินคำนี้จากโจทย์ๆ หนึ่งจาก Season ที่ 4 ซึ่ง Heidi Klum มอบให้กับเหล่าดีไซเนอร์ ใน Episode 8: En Grade! ซึ่งมีผู้ชนะคือทีมของ Christian Siriano และ Chris March

ปัจจุบัน avant-garde ซึ่งเป็นคำที่เห็นๆ อยู่ว่าไม่น่าจะใช่คำในภาษาอังกฤษ ก็ได้ถูกใช้อย่างแพร่หลาย ทั้งในวงการแฟชั่น ดนตรี และศิลปะ ทว่าหลายๆ คนคงจะสงสัยว่า มันมีที่มาอย่างไร ในภาษาอังกฤษใช้ในบริบทไหน ฯลฯ แต่ก่อนจะบอกถึงบริบทของคำว่า avant-garde คงต้องขอเท้าความก่อนนะคะ

ที่มาของคำว่า avant-garde

คำว่า avant-garde เป็นคำจากภาษาฝรั่งเศส ความหมายก็ประมาณว่า "กองหน้า" "ทัพหน้า" หรือ "แนวหน้า" (ถ้าใครเชี่ยวชาญภาษาฝรั่งเศส สามารถทักท้วงได้เลยค่ะ เพราะจขบ. เองก็ไม่ได้รู้ภาษาฝรั่งเศสอะไร) เป็นคำศัพท์ที่ใช้ทางการทหาร คือเป็นแนวหน้าของกองทัพ ซึ่งมักจะเป็นทหารที่มีทักษะสูง จึงมีหน้าที่เป็นแนวหน้าในการจู่โจมข้าศึก

ใน ค.ศ.1789-1799 ซึ่งมีการปฏิวัติฝรั่งเศส ประชาชนที่ต้องเผชิญกับความยากจนได้เข้ากับกลุ่มปฏิวัติ กลุ่มคนที่เป็นกองหน้าหรือทัพหน้าในการปฏิวัติโค่นล้มระบอบการปกครองระบอบกษัตริย์ (ก็แหม... ถ้ามองจากมุมมองของสามัญชน คนธรรมดามันลำบาก อดๆ อยากๆ ซะขนาดนี้ แต่กษัตริย์และชนชั้นสูงกลับใช้ชีวิตอย่างฟุ่มเฟือย ใครมันจะไปทนได้ จริงไหมคะ?) กลุ่มคนพวกนี้จะถูกเรียกว่า avant-garde

Liberty Leading the People
Eugène Delacroix, La Liberté guidant le peuple,
1830, o/c, 260 × 325 cm, Louvre, Paris.


ปัจจุบัน  ถ้า avant-garde ใช้กับการทหาร แล้วไหงถึงมาใช้กับแวดวงศิลปะ แฟชั่น ดนตรี หรืออะไรเทือกๆ นี้ได้ล่ะ?

อันที่จริง จุดเริ่มต้นในการใช้คำว่า avant-garde ในวงการศิลปะนั้นยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ แต่ส่วนใหญ่เชื่อว่า เริ่มใช้โดยศิลปินฝรั่งเศสกลุ่มหนึ่ง ในปี 1863 ค่ะ

คือว่าหลังจากปฏิวัติฝรั่งเศส และเกิดการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ก็ยังมีการประกวดงาน จัดแสดงงานใน Salon กัน เหมือนกับก่อนหน้านี้แหละค่ะ แต่ก็ใช่ว่าเขาจะแสดงผลงานทุกชิ้นหรอกนะคะ เพราะผลงานที่ศิลปินส่งมานั้นเยอะมากๆ ขนาดคัดแล้วก็ยังต้องติดผนังกันเป็นพรืด ดังนั้นในเมื่อมีงานที่ได้จัดแสดง ก็ต้องมีงานที่ถูกปฏิเสธไม่ให้จัดแสดงใน Salon เหมือนกัน

ทีนี้ ผลงานของศิลปินที่ถูกปฏิเสธก็ใช่ว่าจะเป็นงานที่ฝีมือไม่ถึงจนไม่สมควรติดบนผนังของ Salon เพียงอย่างเดียวหรอกนะคะ แต่ยังมีงานแบบใหม่ ไม่ใช่งานตามขนบ เกลี่ยสีได้สวยใส ที่เห็นได้ชัดก็คืองานของกลุ่มศิลปิน Impressionist เช่น Pierre-Auguste Renoir, Claude Monet, Édouard Manet ฯลฯ

ใช่แล้ว ศิลปินชาวฝรั่งเศสกลุ่มดังกล่าวก็คือกลุ่มศิลปิน Impressionism นี่เองค่ะ

กลุ่มศิลปินที่งานถูกคณะกรรมการของ Paris Salon ปฏิเสธไม่ให้จัดแสดงในงานครบรอบได้รวมตัวกันจัดแสดงผลงาน ในวันที่ 17 พฤษภาคม ค.ศ. 1863 และถูกเอ่ยถึงว่า Salons des Refusé พูดง่ายๆ คือ พวกที่ถูก Salon ปฏิเสธ ตัวอย่างภาพอื้อฉาวที่ถูกจัดแสดง ได้แก่ ภาพ Le déjeuner sur l'herbe ของ Manet

 

Le déjeuner sur l'herbe
Édouard Manet, Le déjeuner sur l'herbe,
1862–1863, o/c, 208 × 265.5 cm, Musée d'Orsay, Paris.


ศิลปินกลุ่ม Impressionism นั้นถือเป็นพวก avant-garde ก็คือ กลุ่ม "แนวหน้า" ที่กล้าท้าชนกับขนบนั่นเอง

คำว่า avant-garde ถูกนำมาใช้ในความหมายนี้อีกครั้ง ในบทความชื่อ L'artiste, le savant et l'industriel ของ Saint Simonian Olinde Rodrigues ในปีค.ศ. 1825 โดยใช้ในการกล่าวถึงศิลปะ และคำว่า avant-garde ก็ได้นำมาใช้อีกกับขบวนการศิลปะซึ่งเรียกว่า "l'art pour l'art" (ศิลปะเพื่อศิลปะ)

ดังนั้น avant-garde จึงให้ sense ของการผลัก หรือท้าทายกับกรอบหรือขนบ

แล้วการใช้คำว่า avant-garde ล่ะ?

ในภาษาอังกฤษ จาก Compact Oxford English Dictionary คำว่า avant-garde สามารถใช้ได้ดังนี้

avant-garde
/avvongaard/
  • adjective (in the arts) new and experimental.
  • noun (the avant-garde) avant-garde ideas or artists.
  — DERIVATIVES avant-gardism noun avant-gardist noun.
  — ORIGIN French, ‘vanguard’.

สรุป

คำว่า avant-garde ที่ใช้โดยทั่วไป หมายถึง ศิลปินกลุ่มหัวก้าวหน้าที่มีแนวคิดและสร้างผลงานแบบใหม่ๆ หรืออาจจะใช้กับแนวคิดหรือผลงานที่เป็นการคิดค้นใหม่ก็ได้ (แต่ถ้าจะใช้ในเชิงยกย่องแบบนี้ ผลงานก็อาจจะต้องได้รับการยอมรับด้วยนะคะ เพราะถ้าไม่เป็นที่ยอมรับเลย ก็คงไม่มีใครเรียกว่า "หัวก้าวหน้า" หรอกค่ะ )

Comment

Comment:

Tweet

น่าสนใจดีจ้า แต่ต้องระวังเรื่องการสะกดอีกเล็กน้อยquestion

#1 By ShinriTaKe on 2008-08-13 23:31

Tags